Thứ Năm, 14 tháng 3, 2019

Asen hữu cơ và Asen vô cơ là gì?

Asen hữu cơ và Asen vô cơ là gì? Cái nào độc hơn cái nào? Nước mắm chứa Asen có nguy hiểm?
XuXU
COOKY



Vừa qua, Hội tiêu Chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đã đưa ra một công bố gây xôn xao dư luận gần đây. Đó là có tới 99,5%/150 mẫu nước chấm cao đạm có chứa Asen (Thạch tín) vượt ngưỡng cho phép.
Asen là một kim loại nặng. Các nguyên tử arsen liên kết với nguyên tố khác để tạo thành phân tử, tồn tại ở 2 dạng đó là Asen hữu cơ và Asen vô cơ!
Vậy chúng ta cùng tìm hiểu Asen hữu cơ, vô cơ là gì và có nguy hiểm cho sức khoẻ của người tiêu dùng hay không nhé!

Asen hữu cơ là gì?

Asen hữu cơ tồn tại ở nhiều dạng, mỗi dạng lại có độc tố khác nhau. Khi tồn tại trong hợp chất, nếu asen có liên kết với carbon thì đó là Asen hữu cơ.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Asen hữu cơ tồn tại trong các loại thực phẩm như gạo, rau quả, các loại hải sản, trong đó có cá biển, nguyên liệu dùng để sản xuất nước mắm độ đạm cao.
Asen hữu cơ là gì
Theo Cơ quan Y tế Virginia, Mỹ, Asen hữu cơ không tích tụ trong cơ thể người, mà tự đào thải trong một hoặc hai ngày, hầu như không gây độc tới cơ thể. Bởi vậy, nhà chức trách liên bang Mỹ không đặt ra bất cứ giới hạn nào cho hàm lượng Asen hữu cơ trong thực phẩm.

Asen vô cơ (Thạch tín) là gì?

Asen vô cơ hay còn gọi là thạch tín, là các muối (arsenite hoặc arsenate) với các nguyên tố khác trừ cacbon, các dạng này thường tồn tại trong đất và nước, nhiễm vào người thông qua thức ăn bị nhiễm hoặc nước uống. Các inorganic Asen là những chất có độc tính cao.
Asen vô cơ là gì
Loại Asen này làm tăng nguy cơ ung thư và có thể khiến nạn nhân tử vong khi hấp thụ một liều lượng lớn hoặc tích lũy Asen nồng độ thấp trong thời gian dài.
Ví dụ: Hợp chất asen vô cơ: arsenat [AsO4]3-, tồn tại trong nước ngầm gây nhiễm độc.

Asen nằm ở đâu?

- Asen trong nước ngầm: Đây là nguồn nguy hiểm nhất, Asen trong nước ngầm là hợp chất Asen vô cơ.
- Asen có trong hải sản không? Chắc chắn là có, Asen trong hải sản là Asen hữu cơ (thường là arsenobetaine và arsenocholine), được gọi Asen trong cá những hợp chất này KHÔNG ĐỘC, và bài tiết qua nước tiểu 48h sau khi ăn hải sản.
- Nước mắm có asen không? Có, chắc chắn có, lượng Asen này đầu tiên có nguồn gốc từ Asen hữu cơ trong cá, nếu không có thêm bất cứ phụ gia nào thì Asen đã có sẵn trong nước mắm rồi nhé!
Asen có ở đâu
- Vậy, Asen có trong gạo? Đúng vậy, nước nhiễm Asen dùng để tưới tiêu khi trồng lúc thì cây lúa sẽ hút nước này mà phát triển ngoài ra Asen còn có trong thuốc trừ sâu và chắc chắn là trong gạo sẽ nhiễm Asen.
Nếu trong gạo có Asen thì thức ăn dặm cho trẻ em thì sao? Có nhiễm Asen không? Có độc không?
- Vậy trong sữa có Asen không? Có luôn, nhưng có ai hỏi các công ty sữa lớn là họ có kiểm tra cái này không, có cho chúng ta biết không?

Vậy, hàm lượng Asen bao nhiêu thì nằm trong ngưỡng an toàn? Đây chính là cái mà chúng ta phải biết!

Trong gạo: Hàm lượng Asen tối đa trong gạo theo quy định của Codex là 0.2 mg/kg.
Tuy nhiên, trong 2 nghiên cứu của Queen’s University Belfast và FDA thì hàm lượng Asen trong các sản phẩm này vượt qua tiêu chuẩn của Codex.
Vậy, tiêu chuẩn đã có, nhưng số liệu hiện tại về chất lượng gạo mà chúng ta ăn hằng ngày là không có. Bạn có thực sự yên tâm về "hạt ngọc của trời".
Trong nước uống: Hàm lượng Asen tối đa trong nước nước là 0.01 mg/L.
Trở lại chuyện chén nước mắm mà hằng ngày chúng ta ăn. Chắc chắn rằng, 1 ngày ta ăn nhiều cơm hơn là nước mắm. Tuy nhiên, sao không ai hỏi chất lượng gạo mà báo chí rầm rầm nhảy vào tấn công chén nước mắm.
Asen trong nước mắm nguy hiểm không

Theo báo chí nước nhà:

"Tuy nhiên khi phân tích 20 mẫu chứa Asen tổng vượt ngưỡng đều không phát hiện Asen vô cơ (hàm lượng Asen vô cơ ở mức 0.01mg/L)".
Vậy là rõ, lượng Asen trong nước mắm là Asen hữu cơ, Asen từ cá mà nó là chất tồn tại từ nguyên liệu đầu vào trong quá trình sản xuất nước mắm. Ngoài ra, con số 0.01 mg/L là theo tiêu chuẩn nào, nếu con số này áp dụng cho tiêu chí Asen vô cơ thì những mẫu trên phải là ĐẠT TIÊU CHUẨN. Vì Asen từ cá được loại thải hoàn toàn qua nước tiểu sau 48h.
Nước mắm chứa Asen có nguy hiểm

Ngoài ra:

- Tiêu chuẩn của Úc: Hàm lượng Asen vô cơ cho phép trong rong biển và các sản phẩm khác là 2 mg/L.
- Tiêu chuẩn châu Âu:  0.1 mg/kg cho thực phẩm dành cho trẻ em.
- Tiêu chuẩn Canada: 3.5 ppm (đối với protein cá) hay là 3.5 mg/kg luôn ha.
Tóm lại:
Asen chứa trong nước mắm hoàn toàn là Asenhữu cơ, sản phẩm của quá trình phân hủy hải sản và không gây độc. Hàm lượng arsen phát hiện trong nước mắm mặc dù vượt ngưỡng quy định của Bộ Y tế nhưng vì là arsen hữu cơ nên không có gì đáng lo ngại.
Việc sản xuất, lưu hành và sử dụng các loại nước mắm có hàm lượng Asen toàn phần vượt ngưỡng không nên coi là có nguy cơ gây hại cho người tiêu dùng.

Asen vô cơ rất nguy hiểm nhưng Asenhữu cơ dù gấp 300 lần cũng an toàn với sức khoẻ người dùng. Nếu không nói rõ Asen trong nước mắm là vô cơ hay hữu cơ là rất nguy hiểm, gây hoang mang cho người sử dụng!
Xu Xu

Đừng nhầm lẫn với Asen hữu cơ và Asen độc hại - Nước mắm cao đạm chứa Asen hữu cơ

Theo kết quả công bố của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam kết quả xét nghiệm asen (thạch tín) tổng cho thấy có đến 101/150 mẫu nước mắm được khảo sát (chiếm 67,3%) không đạt quy định, có hàm lượng thạch tín cao quá mức cho phép. Trong đó 95,65% nước mắm độ đạm cao chứa thạch tín càng nhiều.
Nhưng đừng vội lo lắng và cho rằng nước mắm không an toàn


Nước mắm vẫn an toàn

Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam (VINASTAS) vừa công bố kết quả khảo sát nước mắm trên toàn quốc.
Kết quả khảo sát 150 mẫu nước mắm đóng chai, có cơ sở sản xuất tại 19 tỉnh thành cho thấy: 125/150 mẫu khảo sát đều có ít nhất một chỉ tiêu trong 5 chỉ tiêu của nhóm hóa học được khảo sát  không đạt so với tiêu chuẩn hoặc so với công bố trên nhãn hàng hóa.
Nước mắm chứa Asen (thạch tín) vượt ngưỡng nhưng vẫn an toàn
Nước mắm chứa Asen (thạch tín) vượt ngưỡng nhưng vẫn an toàn 

Trong đó có 51% mẫu nước mắm có kết quả chỉ tiêu nitơ toàn phần nhỏ hơn những gì doanh nghiệp công bố trên nhãn hàng hóa; 20% mẫu không đạt chỉ tiêu Nitơ axit amin; 2% mẫu không đạt chỉ tiêu nitơ amoniac.

Đặc biệt, có khoảng 67% mẫu không đạt chỉ tiêu Asen (Thạch tín) tổng theo quy định của Bộ Y tế. Cụ thể, có 101/150 mẫu không đạt quy định, có hàm lượng Asen tổng dao động từ trên 1,0mg/L đến 5mg/L.
Ông Vương Ngọc Tuấn, Phó tổng thư ký VINASTAS cho biết, theo quy định của Bộ Y tế về hàm lượng thạch tín cho phép có trong sản phẩm nước chấm tối đa là 1,0mg/L.
Điều đáng chú ý là các mẫu nước mắm có độ đạm càng cao, tỷ lệ các mẫu các hàm lượng Asen càng tăng, cụ thể là 95,65% số mẫu khảo sát có độ đạm từ 40 độ trở lên được đánh giá có hàm lượng thạch tín vượt ngưỡng quy định.
Tuy nhiên, khi thử nghiệm 20 mẫu trong số các mẫu khảo sát có Asen tổng vượt ngưỡng quy định thì đều không phát hiện Asen vô cơ - loại Asen gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng (với giới hạn phát hiện là 0,01mg/L).
Thông tin “95,65% nước mắm có độ đạm càng cao, chứa thạch tín nặng” đã khiến dư luận hết sức hoang mang bởi từ lâu nay nước mắm luôn là gia vị không thể thiếu đối với các gia đình Việt Nam.
Song, ông Vương Ngọc Tuấn khẳng định “Rất may 20 mẫu có Asen tổng vượt ngưỡng không phát hiện Asen vô cơ. Asen phát hiện là Asen hữu cơ, không độc. Điều đó chứng tỏ nước mắm vẫn an toàn, người tiêu dùng không nên quá lo ngại về việc Asen vượt ngưỡng", ông Tuấn nói.
“Có người hỏi tôi rằng như vậy nghĩa là nước mắm có hàm lượng đạm cao là không tốt? Nói như vậy là không đúng”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Ông Tuấn cũng cho biết, hiện nay người tiêu dùng đang phải trả tiền cho quảng cáo ảo. Theo quy định, nước mắm phải có hàm lượng đạm 10g/lít nhưng thực tế có nhiều loại không đạt nhưng vẫn gọi là nước mắm.
Ông khẳng định, mục đích của cuộc khảo sát là doanh nghiệp phải công bố thông tin trung thực, minh bạch để người tiêu dùng có thể lựa chọn. Bên cạnh đó, những nhập nhèm trên thị trường nước mắm hiện nay được cho là do thiếu quy chuẩn, do đó các cơ quan quản lý cần nghiên cứu có quy định cụ thể về bản chất các loại nước mắm trên thị trường, kiểm tra quy trình sản xuất, ghi nhãn công bố.
Trước kết quả khảo sát, ông Phạm Tiến Dũng, Trưởng phòng Thanh tra chuyên ngành Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng khẳng định đây là Asen hữu cơ chứ không phải Asen vô cơ. Còn chỉ tiêu Asen hữu cơ vượt ngưỡng có ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng hay không cần có nghiên cứu, đánh giá sâu.
Theo ông, trong báo cáo mới chỉ nói đến độ đạm và chất lượng chứ chưa thấy độc chất. Ông Dũng khẳng định, chưa thấy loại nước mắm nào là không an toàn. Điều quan trọng hiện nay là các nhà sản xuất có công bố công khai và minh bạch thành phần nước mắm, nước chấm hay không.
“Đây là kết quả khảo sát chứ chưa phải là kết quả giám định, kiểm định để làm cơ sở xử lý. Tuy nhiên, chúng tôi nghĩ rằng đây là nguồn tin quan trọng để các doanh nghiệp công bố đúng thông tin, để người dân hiểu được, tránh việc công bố một đằng nhưng thực tế hàm lượng lại thấp hơn”, ông Dũng nhấn mạnh.
Liên quan đến việc có công bố danh sách 88 thương hiệu nước mắm có hàm lượng thạch tín vượt ngưỡng cho phép không, ông Vương Ngọc Tuấn cho biết mục đích của khảo sát này là thông tin cho người tiêu dùng biết thực trạng của ngành nước mắm. Sau hội thảo, nếu cơ quan quản lý nhà nước cho phép công bố Hội sẽ công bố.
Cuộc chiến nước mắm công nghiệp và truyền thống?
Ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết,cuộc khảo sát của VINASTAS là sự cảnh báo về mặt xã hội, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nước mắm, nước chấm phải tự nhìn nhận sản phẩm của mình có đúng như công bố hay không, có đảm bảo an toàn hay không. Doanh nghiệp cần công khai minh bạch thông tin để người tiêu dùng có quyền lựa chọn.
Về kết quả khảo sát “nước mắm có độ đạm càng cao có asen vượt ngưỡng nặng”, ông Quang cho biết, phía Bộ Y tế không bình luận gì về kết quả khảo sát. Theo ông, chỉ khi cơ quan Bộ Y tế lấy mẫu, nếu phát hiện nước mắm có kim loại nặng, vi sinh vượt giới hạn cho phép thì Bộ sẽ công bố, có ý kiến.
Cũng tại Hội thảo "Nước mắm- Bảo tồn và phát triển sản phẩm truyền thống" do Hội Nghề cá Việt Nam tổ chức mới đây, những người bảo vệ nước mắm truyền thống thì tố nước mắm công nghiệp đạm thấp, có chất bảo quản. Trong khi đó nhóm còn lại cảnh báo nước mắm đạm cao thường chứa Asen vượt ngưỡng. 
Nhiều ý kiến cho rằng đang xảy ra cuộc chiến nước mắm giữa nước mắm truyền thống và nước mắm công nghiệp?
Trả lời câu hỏi này, ông Quang cho rằng sẽ không có cuộc chiến nào cả. Luật không cấm sản xuất nước mắm công nghiệp hay truyền thống. Doanh nghiệp được tự do kinh doanh lành mạnh, sản phẩm đưa ra phải đảm bảo công khai minh bạch, phải có nhãn mác, công khai hàm lượng... Sản xuất nước mắm hay nước chấm đều phải đảm bảo quy chuẩn về kim loại nặng và quy chuẩn liên quan đến vi sinh.
“Nói sản xuất nước mắm thủ công có nhiều độc tố hơn công nghiệp thì rất khó xác định. Với kinh nghiệm sản xuất nước mắm truyền thống, thủ công, chúng ta đã có nhiều sản phẩm có tiếng vang trên thị trường. Các sản phẩm về cơ bản đảm bảo an toàn”, ông Quang cho biết.
Ngoài ra, Vụ trưởng Vụ pháp chế Bộ Y tế cũng cho biết thêm, Bộ sẽ đề xuất có quy chuẩn cho nước mắm mang đặc thù của Việt Nam. Khi có những quy định quy chuẩn này thì sản xuất nước mắm công nghiệp hay thủ công đều phải đảm bảo an toàn.  Nếu đó là quy chuẩn quốc gia thì sản xuất nước mắm truyền thống sẽ còn khẳng định được thương hiệu, đặc trưng của nước mắm Việt.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét