Tuesday, November 17, 2020

Khi nào thì cần sửa sách giáo khoa?

Khi nào thì cần sửa sách giáo khoa?
Mỹ Hằng
BBC News Tiếng Việt
1.11.2020
BBC

Việt Nam, giáo dục

Sách giáo khoa (SGK) Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh Diều gây tranh luận gay gắt tại Việt Nam, dẫn tới việc nhóm biên soạn vừa phải cho chỉnh sửa sách, tới nay vẫn chưa có hồi kết.

Tiếp tục có những ý kiến không đồng tình, phản đối bản sửa, nói rằng chỉ 'đối phó'.

BBC có cuộc trao đổi với TS Sungsup Ra, Giám đốc Bộ phận Phát triển Con người và Xã hội, Khu vực Nam Á của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), về cách thức xây dựng một bộ sách giáo khoa chuẩn cùng những điều kiện để chỉnh sửa một bộ sách.

Ông là chủ biên của nhiều nghiên cứu về phát triển sách giáo khoa học đường tại các nước khu vực Nam Á, trong đó có Việt Nam.

TS Sungsup Ra nói với BBC News Tiếng Việt:

"Sách giáo khoa là sách bao gồm những gì học sinh cần học theo chương trình một cách có hệ thống. Mặc dù không có quy tắc cứng nhắc nào về tần suất khi nào cần chỉnh sửa sách, nhưng việc sửa đổi sách giáo khoa thường diễn ra sau 5-7 năm với những cập nhật/sửa đổi rất nhỏ."

SGK
TS Sungsup Ra
Một chính sách SGK tốt không chỉ ở nội dung mà cả quá trình soạn thảo và chỉnh sửa. Điều quan trọng là phải có các ban chuyên gia thích hợp, trung lập, để viết và thẩm định SGK.
TS Sungsup Ra
Giám đốc Bộ phận Phát triển Con người và Xã hội, Khu vực Nam Á, ADB

BBC: Vậy đâu là thước đo tiêu chuẩn có thể được sử dụng để quyết định thời điểm và cách thức cập nhật sách giáo khoa?

TS Sungsup Ra: Trước hết cần phải đặt ra những câu hỏi như sau:

Có những thay đổi và cải cách nào trong khung chương trình dẫn đến yêu cầu phải sửa sách giáo khoa không?

Có những thay đổi nào về phương pháp sư phạm, cách dạy và học khiến bắt buộc phải sửa sách giáo khoa không? Chẳng hạn như chuyển từ dạy học theo chủ đề sang dạy và học tích hợp và dựa trên khái niệm.

Sách Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh Diều

Có những chính sách mới nào về mục tiêu học tập, với những tác động về kinh tế xã hội cần được ưu tiên, dẫn đến cần phải sửa SGK? Chẳng hạn với mục tiêu giáo dục học sinh về tính bền vững của môi trường, người ta quyết định đưa vào sách và chương trình giảng dậy các nguyên tắc phát triển bền vững mà Hội nghị thượng đỉnh thế giới tại Johannesburg đã bàn thảo.

Cuối cùng, SGK phải phù hợp với khung chương trình quốc gia. Giáo viên phải được đào tạo và việc học của học sinh phải được đánh giá.

Toàn bộ chu kỳ thay đổi chương trình và SGK có thể mất đến một thập kỷ. Tuy nhiên, thế giới ngày nay đang thay đổi nhanh chóng, do đó đặt ra câu hỏi về các phương pháp cũ.

Có nghĩa là cần phải làm cho quá trình này nhanh hơn và thích ứng hơn với những nhu cầu thay đổi của các nền kinh tế và xã hội.

Việc viết SGK cần phải gắn liền với chính sách tổng thể, nhằm cung cấp một quá trình giáo dục hòa nhập và bình đẳng. Điều này có nghĩa là SGK phải có quan điểm về vấn đề phân biệt đối xử, bình đẳng nam nữ, bảo vệ quyền con người, đề cao giáo dục, khoan dung giữa các nền văn hóa và giữa các tôn giáo.

BBC: Với SGK lớp Một, có những tiêu chuẩn gì trong việc soạn và chỉnh sửa sách cần lưu ý hơn cho các lứa tuổi khác?

TS Sungsup RaỞ các lớp đầu cấp một, SGK có vai trò quan trọng trong việc xây dựng khả năng đọc viết và tính toán nền tảng, đồng thời khắc sâu các giá trị cốt lõi về quyền công dân toàn cầu và văn hóa ưu chuộng hòa bình.

Ngụ ngôn 'Ve và kiến' của La Fontaine thành 'Ve và gà' trong sách Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh Diều gây tranh cãi
Chụp lại hình ảnh,

Ngụ ngôn 'Ve và kiến' của La Fontaine thành 'Ve và gà' trong sách Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh Diều gây tranh cãi

Lớp đầu tiên của trường tiểu học là giai đoạn quan trọng để phát triển các kỹ năng học tập cơ bản, vốn là nền tảng cho các thành tích học tập sau này.

Ở hầu hết các quốc gia, nội dung trong SGK có thể nâng cao các kỹ năng học tập cơ bản cho học sinh như đọc, viết, nói và tính toán cần được chú trọng. Do học sinh bắt đầu đi học có mức độ tập trung thấp, SGK cho lứa tuổi này nên bao gồm các nội dung gây hứng thú cho trẻ và phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một chính sách SGK tốt không chỉ ở nội dung mà bao gồm cả quá trình soạn thảo và chỉnh sửa. Điều quan trọng là phải có các ban chuyên gia thích hợp, trung lập, để viết và thẩm định sách giáo khoa.

Điều quan trọng là phải đảm bảo tính kịp thời của SGK chất lượng cao đến tay mỗi học sinh, và các SGK này phải đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng học sinh - không phân biệt vị trí địa lý, tuổi tác, giới tính, ngôn ngữ, dân tộc hay khả năng.

BBC: Vừa qua ở Việt Nam đã có cuộc tranh luận dữ dội về một bộ sách giáo khoa Tiếng Việt lớp Một, với nhiều thay đổi về nội dung bị phê phán là không phù hợp với trẻ nhỏ. Ông có nhận định gì?

TS Sungsup RaỞ Việt Nam, đã có động thái cho phép các tỉnh thành tự chọn SGK, đây là một bước đi đúng hướng. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải đảm bảo chất lượng sách. Cần có quy định để đảm bảo SGK tuân thủ các tiêu chuẩn đã được thiết lập trong khung chương trình học quốc gia.

Việc trao quyền cho các tỉnh sẽ giúp họ có thể tự lựa chọn SGK và cung cấp kịp thời cho các trường học.

Việc soạn thảo và thẩm định SGK nên do một hội đồng gồm các chuyên gia giáo viên và chuyên gia chính sách giáo dục đảm nhiệm.

Sự tham gia của các giáo viên có kinh nghiệm là rất quan trọng vì họ biết rõ nhất mức độ tiếp thu của học sinh.

BBC: Nhưng việc sửa đổi SGK dẫn tới việc phụ huynh phải mua sách mới cho con chứ không mượn hay dùng lại sách cũ, gây tốn kém, lãng phí. Ông có giải pháp nào cho vấn đề này?

TS Sungsup RaThật vậy, chính vì lý do này, ở nhiều nước đang phát triển, có chính sách SGK miễn phí cho tất cả học sinh (đặc biệt là học sinh lớp đầu cấp) hoặc nhắm vào học sinh từ các cộng đồng nghèo và khó khăn.

Một số quốc gia cũng thực hiện các giải pháp sáng tạo như chương trình cho thuê SGK (Mông Cổ và Uzbekistan đã thực hiện) hoặc chương trình tái sử dụng SGK cho những người không có khả năng mua.

Để các chương trình cho thuê hoặc tái sử dụng này hoạt động, SGK phải được xuất bản để dùng được trong một khoảng thời gian nhất định, chẳng hạn như vài năm. Tuổi thọ điển hình của SGK (chất lượng tốt) là khoảng 3-5 năm.

Sự xuất hiện của công nghệ kỹ thuật số hiện đang mang đến những cơ hội duy nhất để 'dân chủ hóa' sự sẵn có của SGK và các tài liệu khác. Việc cập nhật và sửa đổi nội dung kỹ thuật số cũng dễ dàng hơn. Bản thân SGK đang trở nên năng động và linh hoạt hơn.

Những xu hướng này báo trước những thay đổi mang tính đột phá có thể xảy ra trong thế giới SGK và tài nguyên học tập.

Với việc Việt Nam đã làm rất tốt trong Chỉ số xếp hạng giáo dục toàn cầu (PISA), những xu hướng này cần được xem xét. Sau đó cần đưa ra những lựa chọn phù hợp là Việt Nam sẽ đi theo cách tiếp cận nào để phát triển và phổ biến SGK dưới nhiều hình thức khác nhau.

Chỉ số xếp hạng giáo dục toàn cầu (PISA) (đánh giá trên học sinh 15 tuổi ở 79 quốc gia) của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế: Việt Nam được coi là một "ngôi sao" mới nổi. Năm 2018: Đọc hiểu - Việt Nam đứng thứ 13/79 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia. Toán học, Việt Nam đứng thứ 24/79 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia. Khoa họcViệt Nam đứng thứ 4/79 quốc gia và vùng lãnh thổ.

No comments:

Post a Comment