Chụp lại video,

Hình ảnh quay bằng điện thoại cho thấy cảnh náo loạn bên trong Điện Capitol

Sau khi đám đông ủng hộ Tổng thống Donald Trump tấn công vào nhà Quốc hội, ngày càng nhiều người kêu gọi cách chức vị tổng thống Mỹ vì "kích động" bạo lực.

Donald Trump sắp rời Nhà Trắng vào ngày 20/1, khi ông Joe Biden tuyên thệ nhậm chức.

Nhưng nhiều người, trong đó có Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, muốn ông Trump phải rời Nhà Trắng trước đó.

Có một số cách khiến vị tổng thống phải ra đi, nhưng các khả năng này khó xảy ra.

Hãy cùng xem xét chúng.

Tu chính án thứ 25

Các lãnh đạo hàng đầu đảng Dân chủ - Chủ tịch Hạ viện Pelosi và TNS Chuck Schumer - kêu gọi Phó tổng thống Mike Pence và nội các của ông Trump cách chức vị tổng thống vì "kích động bạo loạn".

Để làm được điều đó, ông Pence cần phải kích hoạt Tu chính án 25. Nhưng nó là gì?

Tu chính án 25 của Hiến pháp Hoa Kỳ cho phép phó tổng thống trở thành tổng thống, nếu tổng thống không thể thực hiện nhiệm vụ của mình do mắc bệnh tâm thần hoặc thể chất.

Phần được bàn tới trong tu chính án này là phần bốn, cho phép phó tổng thống và đa số thành viên nội các tuyên bố rằng Tổng thống Trump không có khả năng thực hiện nhiệm vụ của mình.

Họ sẽ phải ký một lá thư gửi cho các chủ tịch Hạ viện và Thượng viện tuyên bố là tổng thống không có khả năng lãnh đạo, hoặc không có khả năng "thực hiện quyền lực và nhiệm vụ của văn phòng tổng thống." Lúc đó, ông Pence sẽ tự động lên thay.

Chụp lại video,

Quốc hội Mỹ xác nhận chiến thắng của ông Biden

Tổng thống Trump sẽ được cho cơ hội đáp từ bằng văn bản, và nếu ông ta bác bỏ yêu cầu của lá thư, Thượng viện sẽ có trách nhiệm quyết định.

Bất cứ lần bỏ phiếu nào tại Hạ viện hay Thượng viện ra lệnh cho tổng thống rời đi cần phải được hai phần ba phiếu tán thành.

Cho tới khi vấn đề ngã ngũ, phó tổng thống sẽ giữ vai trò tổng thống.

Nhưng khả năng ông Pence và tám thành viên nội các xa lánh ông Trump và kích hoạt tu chính án này cho tới này là rất thấp.

Luận tội

Nếu vị tổng thống không chịu hành động, bà Pelosi nói bà sẽ triệu tập Hạ viện để bắt đầu quá trình luận tội lần thứ hai đối với ông Trump.

Donald Trump đã bị luận tội một lần - tại Hạ viện do Đảng Dân chủ lãnh đạo vào tháng 12/2019 vì những cáo buộc rằng ông đã tìm kiếm sự giúp đỡ không đúng mực từ Ukraine để tăng cơ hội tái đắc cử.

Ông phải đối mặt với hai cáo buộc - lạm dụng quyền lực và cản trở Quốc hội - nhưng sau đó được Thượng viện do Đảng Cộng hòa lãnh đạo xử trắng án.

WIN MCNAMEE/GETTY IMAGES
Một người biểu tình hét lên "Tự do" bên trong phòng 
Thượng viện sau khi Điện Capitol bị một
 đám đông ủng hộ Donald Trump đột nhập hôm 6/1/2021

Để làm được điều này, các lý do luận tội phải được đưa ra Hạ viện và thông qua bằng bỏ phiếu.

Sau đó, nó sẽ được đưa lên Thượng viện, nơi cần có hai phần ba phiếu ủng hộ để cách chức tổng thống.

Cột mốc này chưa bao giờ đạt được trong lịch sử nước Mỹ và không có chỉ dấu nào cho thấy đảng Dân chủ sẽ đạt được số phiếu này ở Thượng viện, nơi họ chỉ chiếm một nửa số ghế.

Hiện cũng chưa rõ liệu còn đủ thời gian để thực hiện quá trình luận tội không.

Ông Trump
GETTY IMAGES

Liệu ông Trump có thể tự ân xá cho mình?

Truyền thông Mỹ, dẫn các nguồn ẩn danh, đưa tin ông Trump ngỏ ý với các phụ tá ông ta đang xem xét khả năng tự ân xá cho mình trong những ngày cuối cùng của nhiệm kỳ.

Vị tổng thống phải đối mặt với nhiều cuộc điều tra, trong đó có điều tra của Bang New York về việc liệu ông lừa dối cơ quan thuế, ngân hàng và các đối tác kinh doanh.

Vậy liệu vị tổng thống có thể tự ân xá?

Câu trả lời ngắn gọn là chúng ta không biết, vì ngôn từ ngắn gọn nhưng lại có thể áp dụng rộng trong hiến pháp Mỹ, và thực tế là chưa từng có một tổng thống Mỹ nào làm chuyện đó.

Một số chuyên gia luật pháp trước đó đã nói là không, dẫn dẫn quan điểm Bộ Tư pháp đưa ra ít ngày trước khi Tổng thống Richard Nixon từ chức rằng ông ta không thể tự ân xá "theo luật cơ bản rằng không ai có thể được làm thẩm phán trong phiên tòa của chính mình."

Những người khác lại cho rằng hiến pháp không loại trừ việc tự ân xá.

Những khả năng này liệu có diễn ra không?

Hàng chục nghị sỹ đảng Dân chủ đã lên tiếng ủng hộ luận tội, nhưng ở thời điểm này, nó không có nghĩa là đa số của Hạ viện đồng ý.

Và mặc dù có thể đa số (với chênh lệch ít) sẽ bỏ phiếu tán thành luận tội ở Hạ viện - như đã xảy ra vào tháng 12/2019, rất khó có khả năng hai phần ba Thượng viện sẽ bỏ phiếu ủng hộ việc cách chức tổng thống.

Các TNS Cộng hòa không tỏ ý muốn bỏ phiếu về chuyện cách chức ông Trump.

Còn về chuyện kích hoạt Tu chánh án thứ 25, điều này ngày càng ít khả năng sẽ diễn ra.

Mặc dù có tin rằng điều này đã được bàn tới ở cấp cao, hai thành viên nội các phản đối hành động của ông Trump đã từ chức, và những người còn lại ít khả năng sẽ tập hợp lại trong một động thái để hạ bệ ông ta.