Thứ Hai, 30 tháng 12, 2019

2019: Năm ngoại giao Trung Quốc tham gia tích cực trên mạng xã hội Twitter

2019: Năm ngoại giao Trung Quốc tham gia tích cực trên mạng xã hội Twitter
Zhaoyin Feng
BBC Tiếng Trung, Washington
30/12/2019
BBC
Cartoon showing a Twitter logo on top of the Chinese flag
Có thể nói, ngôn ngữ ngoại giao của Trung Quốc không có tính tự phát.
Giới quan sát Trung Quốc hay nói đùa rằng, sẽ rất dễ chơi lô tô tại các cuộc họp báo của chính phủ nước này. Người ta có thể dễ dàng đoán trước các cụm từ sẽ xuất hiện như:
• phản đối mạnh mẽ chống lại "sự can thiệp vào vấn đề nội bộ của Trung Quốc"
• chỉ trích "ý định thâm hiểm không kể xiết" và "bá quyền"
• buộc tội ai đó đã "làm tổn thương cảm xúc của 1,3 tỷ người Trung Quốc"
Nhưng vào năm 2019, một cái gì đó mới mẻ đã bắt đầu, khi các bộ và các nhà ngoại giao cấp cao của Trung Quốc bắt đầu tham gia Twitter với các tài khoản chính thức và tweet với những giọng điệu hơi thiếu kỷ luật.
BBC đã xác định được khoảng 55 tài khoản Twitter được cho là của các nhà ngoại giao, đại sứ quán và lãnh sự quán Trung Quốc, 32 trong số đó được tạo vào năm 2019.
Trong năm qua, họ viết nhiều tweet có ngôn từ mạnh mẽ, thậm chí đôi khi gồm cả biểu tượng cảm xúc và những từ viết tắt phổ biến trên internet như LOL, kết hợp với hình ảnh hoặc các video clip ngắn.
Bà Rose Luwei Luqiu, nhà báo kỳ cựu và trợ lý giáo sư ngành Truyền thông tại Đại học Baptist Hong Kong, cho biết "Twiplomacy" (kết hợp giữa từ Twitter và diplomacy) cho thấy chiến lược ngoại giao của Trung Quốc đang trở nên "chủ động hơn".
graphic
Bà nói một phần là Trung Quốc đang tìm cách tiếp cận cộng đồng trên toàn thế giới và truyền bá thông điệp của Trung Quốc.
Twitter bị cấm ở Trung Quốc đại lục và hầu hết mọi người không có quyền truy cập vào trang này. Nhưng có vẻ như rõ ràng là các đặc phái viên ở nước ngoài đang được khuyến khích sử dụng Twitter theo một cách hoàn toàn mới.

Nhà ngoại giao thẳng thắn

Triệu Lập Kiên nổi tiếng về chuyện không né tránh các cuộc tranh luận sôi nổi với những người chỉ trích Trung Quốc.
Zhao Lijian Twitter profile
Từng là nhà ngoại giao cấp cao thứ hai của Trung Quốc ở Pakistan, ông Triệu hiện là phó tổng giám đốc bộ phận thông tin của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các phương pháp ngoại giao.
Trong phần tự giới thiệu trên tài khoản Twitter của mình, ông viết rằng ông đang cố gắng "kể câu chuyện về Trung Quốc và truyền bá tiếng nói của Trung Quốc".
Tweet bằng tiếng Anh hoàn hảo, ông Triệu thường chia sẻ những thông điệp tích cực về Trung Quốc, từ đường sắt tốc độ cao của đất nước đến công nghệ zoom quang học của máy ảnh trên điện thoại mới của Huawei.
Ông cũng không ngại phản bác những cái ông ta gọi là "tin giả" và "lời nói dối bẩn thỉu" về Trung Quốc. Nhiều người trên Twitter coi các bài đăng của Triệu là thông điệp tuyên truyền, nhưng một số người ca ngợi ông ta vì đã vạch trần bản chất "sự tuyên truyền của phương Tây".
Ông Triệu thực ra đã có mặt trên Twitter từ năm 2010.
Ông là một trong những đặc phái viên Trung Quốc đầu tiên tham gia mạng xã hội này, nhưng lượng người theo dõi ông chỉ tăng lên đáng kể từ tháng 7/2019, sau cuộc tranh cãi gay gắt giữa ông với bà Susan Rice, cựu Cố vấn An ninh quốc gia Hoa Kỳ.
Trong nỗ lực bảo vệ chính sách của Trung Quốc về việc thành lập các trại "cải tạo" ở Tân Cương, ông Triệu cáo buộc tình trạng phân biệt chủng tộc ở thủ đô Washington DC của Hoa Kỳ, nơi ông nói những cư dân da đen mới đuổi cư dân da trắng ra khỏi ở một số khu vực nhất định, dẫn đến giá nhà giảm mạnh.
Bà Rice đã trả lời bằng cách gọi ông Triệu là "phân biệt chủng tộc một cách ô nhục". Ông Triệu phản pháo bằng cách mô tả bà Rice là "ngu dốt đến bất ngờ", "ô nhục và kinh tởm". Sau đó, ông đã xóa dòng tweet của mình.
Ông Triệu có hơn 223 ngàn người theo dõi trên Twitter.
Trong một cuộc phỏng vấn với BuzzFeed hồi đầu tháng 12, ông nói rằng đã đến lúc để thể hiện ​​một "sự tự tin mới, nhưng không hung hăng" của Trung Quốc.
Bộ Ngoại giao TQ cũng tham gia
"Gấu trúc khổng lồ nguy hiểm hơn đại bàng đầu trắng? Kung Fu Panda được tất cả mọi người yêu mến."
graphic
Thoạt nhìn, nó có vẻ như một dòng tweet vu vơ của một ai đó, nhưng thực ra đó là một tweet của Bộ Ngoại giao Trung Quốc (MFA), tiếng nói chính thức của Trung Quốc trên Twitter với thế giới bên ngoài.
Dòng tweet này đang phản hồi về các bài báo cảnh báo về điều mà họ gọi là mối lo ngại "hoang tưởng" của quốc tế về Trung Quốc.
@MFA_China bắt đầu tweet bằng tiếng Anh vào đầu tháng 12/2019 và giờ đã có gần 16.000 người theo dõi.
Với lời mời "hãy theo dõi chúng tôi để biết thêm về ngoại giao của Trung Quốc", tài khoản này chủ yếu chia sẻ các video và tuyên bố được dịch sang tiếng Anh từ các cuộc họp báo của Bộ.
Như nhiều người dùng đã chỉ ra, trang này có giọng điệu khá giống với một người quyền lực trên Twitter hiện nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Tài khoản này đả kích Mỹ vì chèn ép công nghệ Trung Quốc và cáo buộc Mỹ bôi nhọ lập trường của Trung Quốc về Hong Kong, Đài Loan và Tân Cương.
Nó cũng chỉ trích Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ, bà Nancy Pelosi, nhắc nhở bà về "nước mắt và máu" của người Mỹ bản địa và cáo buộc - tất cả đều được viết hoa- rằng Hoa Kỳ là "kẻ nói dối siêu phàm về các vấn đề liên quan đến người Hồi giáo".

'Tin giả'

Sự gia tăng đột biến số tài khoản Twitter của giới ngoại giao Trung Quốc là vào thời điểm Trung Quốc đang vật lộn với các áp lực quốc tế về các vấn đề như các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Hong Kong, các trại giam giữ người Uyghur (Duy Ngô Nhĩ) ở Tân Cương và chiến tranh thương mại Mỹ-Trung.
Một đại sứ cấp cao của Trung Quốc, Thôi Thiên Khải ở Washington, đã chỉ trích những bản tin của giới truyền thông toàn cầu về những vấn đề này.
Trong một bài đăng gồm 5 dòng tweet gần đây, ông Thôi cho rằng "những kẻ đồn đoán" đã bịa ra những "tin giả", làm "sai lệch nghiêm trọng" về tình hình ở Hong Kong và Tân Cương.
Mặc dù ông Thôi không nói rõ "những kẻ đồn đoán" này là ai, nhưng ông đăng những dòng tweet này sau khi nhiều cơ quan truyền thông quốc tế, bao gồm cả BBC, đưa tin về các tài liệu bị rò rỉ của chính phủ Trung Quốc liên quan đến các trại giam ở Tân Cương.
Trung Quốc tuyên bố rằng các trại được giám sát nghiêm ngặt này là dành cho mục đích giáo dục tự nguyện để chống lại chủ nghĩa cực đoan.
Tương tự như vậy, đại sứ Trung Quốc tại London, Lưu Hiểu Minh cũng lên tiếng trên Twitter về các cuộc biểu tình kéo dài hàng tháng tại Hong Kong, một thuộc địa cũ của Anh.
Sau khi những người biểu tình ở Hong Kong châm lửa thiêu một người dân ủng hộ chính phủ, ông Lưu chỉ trích truyền thông Anh và đặt câu hỏi liệu cảnh sát Anh sẽ phản ứng thế nào trước tình huống tương tự.
Lối ngụy biện "Còn quý vị thì sao"
Một chiến thuật yêu thích của các quan chức Trung Quốc trên Twitter là "whataboutism" (Từ cụm từ 'What about...' nghĩa là 'Thế còn quý vị thì sao...').
Đây là lối ngụy biện chỉ ra rằng các quốc gia khác cũng có những vấn đề thậm chí còn tồi tệ hơn, và cáo buộc những người chỉ trích là đạo đức giả.
"Whataboutism" là một chiến thuật kinh điển từng được Liên Xô sử dụng trong Chiến tranh Lạnh và đã trở nên phổ biến toàn cầu trong thời đại mạng xã hội.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc liên tục chỉ trích hành động quân sự của Mỹ ở Afghanistan, Iraq và Syria, để bảo vệ cho chính sách của Trung Quốc tại Tân Cương và cảnh báo sẽ chống lại những nỗ lực của Hoa Kỳ trong việc "gây rối" các khu vực của Trung Quốc.
Chẳng hạn, sau vụ tấn công cầu London, @MFA_China bày tỏ sự chia buồn nhưng cũng tranh thủ lập luận rằng, Trung Quốc đang phải chịu "tiêu chuẩn kép" về việc chống khủng bố.
Các nhà ngoại giao Trung Quốc khác trên Twitter cũng theo cùng một kịch bản như vậy. Chẳng hạn, Tra Lập Hữu, Tổng lãnh sự của Lãnh sự quán Trung Quốc tại Kolkata, Ấn Độ.
Ông Triệu Lập Kiên cũng đã lập luận rằng Hoa Kỳ, chứ không phải Trung Quốc, tạo ra tình trạng bất ổn và hỗn loạn toàn cầu.

Phản ứng của cộng đồng Twitter

Anne-Marie Brady, Giáo sư tại Đại học Canterbury chuyên về chính trị Trung Quốc, nói rằng, Twitter là một chiến trường quan trọng bởi đó là "một con đường trực tiếp định hình quan điểm của giới tinh hoa chính trị ở nhiều xã hội".
Nhưng tweet của các nhà ngoại giao Trung Quốc đã nhận được nhiều phản hồi khác nhau, với hầu hết là những bình luận tiêu cực.
Nhiều dùng Twitter nói rằng, họ không tin vào "lời nói dối" của Trung Quốc và cho rằng các nhà ngoại giao đang đánh lạc hướng sự chú ý khỏi những vấn đề của Trung Quốc.
Tweet saying Sorry but that doesn't mean that CCP isn't violating #HumanRights US's violation is an issue, while CCP putting millions of #Uyghur in #ConcentrationCamps and torture them is also an important issue which the world deeply concernBản quyền hình ảnhTWITTER
Trong khi một số người khác thì khen ngợi các nhà ngoại giao vì đã nói lên "sự thật".
Tweet saying finally someone tells the truthBản quyền hình ảnhTWITTER
Tuy nhiên, cũng có những nghi ngờ về tính chân thành của những bình luận tích cực này.
Chính phủ Trung Quốc vốn được biết là vẫn tuyển dụng các dư luận viên để bình luận trên mạng nhằm gây tác dộng đến dư luận trong nước. Và có những dấu hiệu cho thấy, Bắc Kinh có thể đang thử chiến thuật này trên phạm vi quốc tế.
Vào tháng 8, Twitter và Facebook đã xóa hàng trăm tài khoản khỏi nền tảng của họ, để chặn những gì họ mô tả là một chiến dịch thông tin sai lệch của nhà nước Trung Quốc, liên quan đến các cuộc biểu tình ở Hong Kong.

Đổi hướng

Tất nhiên, nhiệm vụ của các đại sứ là thúc đẩy và bảo vệ lợi ích của đất nước họ. Nhưng sự gia tăng đột biến của các tweet từ những ngoại giao Trung Quốc có thể cho thấy, có một sự thay đổi cơ bản trong sách lược đối ngoại của Trung Quốc.
Theo các báo cáo, vào tháng 11, Bộ trưởng Ngoại giao nước này Vương Nghị đã chỉ thị cho các nhà ngoại giao phải thể hiện một "tinh thần chiến đấu" - một sự tương phản rõ rệt so với các chỉ thị trước đây là "che giấu sức mạnh và ẩn mình chờ thời".
Được ban hành từ thời cựu lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình vào năm 1990, chiến lược "che giấu sức mạnh" được nhiều người ở Trung Quốc coi là lỗi thời khi nước này đã phát triển mạnh mẽ.
Trung Quốc cũng rất muốn truyền bá thông tin truyền thông nhà nước đến thế giới phương Tây bằng cách trả tiền để đăng các tweet về các vấn đề như Hong Kong, với nội dung thường đối lập với hầu hết các bản tin của truyền thông toàn cầu.
Truyền thông nhà nước đã trả hàng triệu nhân dân tệ cho các công ty bên thứ ba trong hai năm qua, để quảng bá nội dung tin tức của họ trên YouTube, Facebook, LinkedIn và Twitter, theo hồ sơ chi tiêu công mà BBC Tiếng Trung có được.
Twitter gần đây đã cấm quảng cáo từ các kênh truyền thông nhà nước trên thế giới.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rẳng, việc truyền thông Trung Quốc kể câu chuyện của chính họ trên Twitter là hoàn toàn hợp lý.
Nhưng ngoài việc cố gắng định hình cái nhìn của thế giới về Trung Quốc, các nhà ngoại giao có thể còn có một mục tiêu khác trong tâm trí - đó là cam kết trung thành với các nhà lãnh đạo Đảng ở Bắc Kinh.
Khi nói đến chính sách đối ngoại của Trung Quốc, Đảng Cộng sản, chứ không phải Bộ Ngoại giao, mới là nơi đưa ra quyết định cuối cùng.
Những người đại diện cho đất nước phải hoàn toàn tuân thủ đường lối của Đảng, không được phép tỏ ra yếu đuối hoặc dao động.
Hiếu chiến với phương Tây là cách ngoại giao "chính xác nhất" đối với các quan chức, bà Rose Luwei Luqiu, cũng là một nhà báo kỳ cựu, nói.
Vì vậy, dẫu Chủ tịch Tập Cận Bình có thể không có ngón tay ngứa ngáy để tweet như ông Donald Trump, thì hàng chục nhà ngoại giao Trung Quốc hiện đang tweet những suy nghĩ của ông, hoặc những gì họ tin là suy nghĩ của ông, ra thế giới.

Tin liên quan

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét