Thứ Bảy, 20 tháng 11, 2021

Covid: Nhật Bản chuyển từ nghi ngại tới thành công vaccine ra sao?

Covid: Nhật Bản chuyển từ nghi ngại tới thành công vaccine ra sao?
Rupert Wingfield-Hayes
BBC News, Tokyo
20.11.2021
BBC

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES
Nhật Bản đã có bước ngoặt ngoạn mục với tỷ lệ dân số tiêm vaccine chỉ trong vòng vài tháng

Dường như khó mà tin được rằng chỉ mới hồi tháng Sáu, tôi thực sự nghĩ mình cần phải bay sang Mỹ để được tiêm vaccine.

Bảy tuần trước khi Olympics khai mạc, chỉ 3,5% dân số Nhật đã được tiêm vaccine Covid đầy đủ. Trong khi bạn bè tôi ở UK vui sướng đăng ảnh selfie tiêm vaccine trên mạng xã hội, ở thủ đô Tokyo nơi tôi đang sống, chúng tôi nói đùa rằng có lẽ phải đến Giáng sinh mới được nhìn thấy kim tiêm.

Với Olympics sắp khai mạc, có vẻ khó tin là chính phủ Nhật lại triển khai tiêm vaccine chậm đến thế.

Sáu tháng sau, tình hình đã hoàn toàn khác.

Không những Nhật Bản thành công trong việc vượt qua khó khăn ban đầu, nước này đã đạt được tỷ lệ dân số tiêm vaccine thuộc hàng cao nhất trên thế giới. Khoảng 76% người Nhật đã tiêm hai mũi. Olympics là sự kiện then chốt.

Các bạn còn nhớ hồi tháng Bảy, có nhiều cuộc biểu tình lớn yêu cầu hủy Thế Vận Hội? Khi đó, có sự tức giận và lo sợ rằng Olympics sẽ trở thành một sự kiện superspreader siêu lây nhiễm.

Hoảng sợ rằng sự kiện lớn này có thể bị hủy, các chính trị gia hành động gấp rút.

Quân đội được điều động và vào cuối tháng Bảy, hơn một triệu mũi tiêm được thực hiện mỗi ngày.

Nhưng không chỉ có sự thay đổi về hậu cần là đáng ngạc nhiên, tinh thần sẵn sàng đi tiêm của người Nhật là đáng kinh ngạc. Ở nhóm trên 80 tuổi, 95% đã tiêm đủ - không có dấu hiệu của nghi ngại vaccine. Nhưng đó không phải là điều các chuyên gia dự đoán.

Nỗi sợ và tâm lý nghi ngại

Nhật Bản có lịch sử nghi ngại vaccine từ lâu. Hồi tháng Một, một cuộc thăm dò ý kiến cho thấy đại đa số người dân nghi ngờ về các loại vaccine Covid mới được phát triển.

Một số chuyên gia cho rằng tình trạng hỗn loạn ban đầu lại giúp làm thay đổi tâm lý. "Lúc đầu, có tình trạng khan hiếm vaccine," GS Kenji Shibuya, giám đốc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Chính sách Tokyo nói. "Điều đó dẫn tới một dạng tâm lý sợ thiếu, đặc biệt là trong người già."

GS Shibuya cho rằng nỗi sợ giúp tỷ lệ đi tiêm tăng mạnh trong dân chúng, đặc biệt là với người già. Họ thấy người già ở các nước khác qua đời vì Covid, và vì thế đua nhau đăng ký đi tiêm trước khi hết vaccine.

Sự khởi đầu chậm cũng có nghĩa là người trẻ phải đợi đến lượt và họ chứng kiến hàng trăm triệu người ở các quốc gia khác đi tiêm mà không bị tác dụng phụ nhiều. Điều đó trấn an họ rằng các vaccine là an toàn.

Một khác biệt cơ bản khác so với Mỹ và châu Âu là vaccine không bị chính trị hóa ở Nhật.

"Chúng tôi không có tình trạng chính trị hóa ở đây," GS Shibuya nói. "Vaccine không bị nhìn từ góc độ tự do hay quyền cá nhân. Công chúng không theo các thuyết âm mưu."

Khi tỷ lệ tiêm chủng tăng lên, Nhật Bản chứng kiến số ca nhiễm và tử vong giảm mạnh.

Hôm 20/8, Nhật Bản ghi nhận gần 26000 ca nhiễm, cao nhất trong một ngày kể từ khi đại dịch bắt đầu.

Tới tuần trước, số ca nhiễm giảm xuống chỉ còn 150 ca/ngày. Số ca tử vong cũng giảm mạnh. Có vài ngày trong tuần trước không hề có ca tử vong nào.

Vaccine là hết sức quan trọng, nhưng không phải là yếu tố duy nhất. Ngay cả trước khi có vaccine, tỷ lệ tử vong vì Covid ở Nhật cũng thấp hơn đáng kể so với Mỹ và châu Âu.

Theo con số của Đại học John Hopkins, tỷ lệ chết trên 100.000 người ở Mỹ là 233,8 trong khi ở Nhật chỉ là 14,52.

Tỷ lệ béo phì thấp cũng là một nhân tố?

GS Testuo Fukawa là một nhà xã hội học tại Viện Phúc lợi Tương lai ở Tokyo. Ông nói những gì chúng ta chứng kiến ở Nhật là đáng kinh ngạc

"Số ca tử vong là rất thấp," ông nói. "Năm 2020, tuổi thọ của người Nhật thậm chí tăng lên. Đây là điều rất đặc biệt. Ở các nước khác bao gồm cả Mỹ, Anh, Đức, Pháp - tuổi thọ trung bình đều giảm năm 2020."

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES
Các chuyên gia ở Nhật đang nghiên cứu liệu tỷ lệ tử vong Covid thấp có thể liên quan tới tỷ lệ béo phì thấp.

Các chuyên gia ở Nhật đang nghiên cứu liệu tỷ lệ tử vong vì Covid thấp có thể liên quan tới tỷ lệ béo phì thấp.

GS Fukawa cho rằng có liên quan giữa tỷ lệ tử vong vì Covid thấp, tuổi thọ cao và tỷ lệ béo phì thấp ở Nhật.

"Nhật Bản có tuổi thọ trung bình rất cao," họ nói. "Không ai có thể giải thích vì sao. Thói quen ăn uống của người Nhật có thể góp phần vào việc đó. Và còn cả tỷ lệ béo phì rất thấp nữa."

Chỉ 3,6% người Nhật được xếp loại vào dạng béo phì, thuộc hàng thấp nhất trên thế giới.

GS Fukawa so sánh tuổi thọ, mức béo phì và tỷ lệ tử vong vì Covid ở chín quốc gia. Kết quả là: các nước có tỷ lệ béo phì thấp có tỷ lệ tử vong vì Covid thấp.

Nhưng GS Shibuya cho rằng tỷ lệ béo phì thấp không phải là lý do duy nhất Nhật Bản chống dịch tốt đến vậy.

"Béo phì là một yếu tố rủi ro," ông nói. "Nhưng ở mức độ dân số, nó không phải là yếu tố quan trọng nhất, không phải là yếu tố X."

GS Shibuya cho rằng chẳng có gì đặc biệt về con số của Nhật Bản. Ông nói câu trả lời là đơn giản: Nhật Bản có ít ca tử vong hơn vì nước này có ít ca nhiễm hơn.

"Tỷ lệ tử vong [trên số ca nhiễm] ở Nhật là không tốt, nhưng chúng tôi thành công trong việc giảm thiểu số ca nhiễm," ông nói.

Nói cách khác, nếu bạn nhiễm Covid ở Nhật, cơ hội tử vong của bạn cũng tương tự như ở châu Âu và châu Mỹ. Nhưng ở Nhật, bạn ít có khả năng bị nhiễm hơn nhiều. Và lý do cho điều này là hành xử của mọi người.

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES
Khẩu trang được đeo phổ biến ở Nhật, dù là trên giao thông công cộng, bãi biển hay ngoài phố

Khẩu trang được đeo rất phổ biến ở Nhật, dù là trên giao thông công cộng, bãi biển hay ngoài phố.

Và nước rửa tay diệt khuẩn có ở khắp nơi: cửa hàng tiện lợi, nhà vệ sinh công cộng, ga tàu, nhà hàng và quán cà phê; đi đâu bạn cũng được trông đợi là sát trùng tay trước khi chạm vào vật gì hay ai đó.

Đôi khi bạn có thể có cảm giác khó chịu hay thậm chí thiếu logic. Nhưng không nghi ngờ gì rằng chuyện này có tác dụng.

"Mọi người đã hành xử rất tốt với việc đeo khẩu trang và giữ khoảng cách xã hội," GS Shibuya nói. "Nhưng điều đó đã qua rồi."

Thành công của chiến dịch tiêm vaccine và việc dỡ bỏ tình trạng khẩn cấp có nghĩa mọi người quay trở lại văn phòng, đi quán rượu và nhà hàng. Nỗi sợ từng khiến mọi người giãn cách trong hơn một năm rưỡi đang dần tan biến.

Và vì thế, GS Shibuya cho rằng tỷ lệ lây nhiễm rất thấp ở Nhật sẽ không kéo dài được.

"Chúng tôi đi sau châu Âu môt đến hai tháng," ông nói.

"Rất sớm, chúng tôi sẽ thấy một làn sóng Covid mới."



Tin liên quan


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét