Thứ Ba, 29 tháng 3, 2022

VNTB – Chính sách phân biệt đối xử và ngược đãi người Thượng theo Cơ Đốc giáo tại Việt Nam

VNTB – Chính sách phân biệt đối xử và ngược đãi người Thượng theo Cơ Đốc giáo tại Việt Nam

Được soạn thảo bởi
Người Thượng vì Công lý (MSFJ), Xây dựng Nhân quyền cho Người Thượng (BHRM), Boat People SOS (BPSOS), và các cộng tác viên (phiên bản tháng 3 năm 2022)

VNThoibao





Dn Nhp

Người bn đa theo Cơ Đc giáo  Vit Nam, đc bit là nhng người theo đo Tin lành, đã là nn nhân ca chính ph Cng hòa Xã hi Ch nghĩa Vit Nam (“Vit Nam”) trong 47 năm qua. Đng Cng sn Vit Nam không tin tưởng đa s người Thượng (người Âu M dch là “Montagnards” tc là “người thiu s sng ti vùng cao nguyên”), ch yếu là h sng trong các cng đng Tây Nguyên  nhng vùng xa xôi gn biên gii vi nước Lào và Campuchia. Nguyên nhân ca s nghi k này là đnh kiến ​​phân bit chng tc đã có t lâu và trong quá kh đã có mt cuc kháng chiến vũ trang nhm thành lp mt Nhà nước Đ Ga (Thượng) đc lp. Hơn na, Đng Cng sn cũng cho rng “các hi thánh ti gia” Cơ Đc giáo đc lp là khó kim soát vì cu trúc qun lý ca các h phái này rt phân tán so vi các tôn giáo khác, và đng thi b chính ph Vit Nam gán ghép là “tôn giáo ngoi lai” vì h theo Cơ Đc giáo cách đây không lâu, vào nhng năm 1980-2015. Tài liu này nhm đưa ra mt tng quan v tình trng hin ti ca cng đng tôn giáo bn đa này. Nhng ph lc ca bài viết này trình bày mt s chi tiết v lch s phát trin ca Cơ Đc giáo ti Vit Nam (đc bit là  vùng Tây Nguyên) và cung cp thông tin b sung khác cho phn tng quan trong tài liu này.

Tóm lược hin tình

Các ước tính sau đây da trên s phân tích các ngun đáng tin cy (xin xem chi tiết trong Ph lc A):

– Tng s người theo Cơ Đc giáo: khong 1.500.000

– Người Thượng theo Cơ Đc giáo (gm có mt s ít người theo Đo Công giáo): khong 600.000 (ch yếu là  vùng Tây Nguyên)

– Người Thượng theo đo Tin lành không đăng ký: khong 40.000 (ch yế vùng Tây Nguyên)

Da trên danh sách được tng hp t thông tin do các cng đng người Thượng cung cp, hin nay có gn 90 tù nhân lương tâm người Thượng hoc ra tù cách đây không lâu (còn trong thi hn b qun chế Vit Nam vi mc án trong khong t 5 đến 13 năm tù giam và 3 đến 5 năm qun chế (quyn đi li, ra khi thôn làng b hn chế kht khe) sau khi ra tù vì các ti được xác đnh mt cách mơ h như “phá hoi đoàn kết dân tc”, “tuyên truyn chng phá Nhà nước ”, v.v. và đôi khi, “t chc đưa người ra nước ngoài trái pháp lut”.

Trong khong thi gian t tháng 1 năm 2021 – tháng 2 năm 2022, Công an Tây Nguyên đã tăng cường sách nhiu, đe da, buc các hi thánh tư gia đc lp phi gia nhp Hi thánh Tin lành Vit Nam min Nam do Đng Cng sn kim soát. Các nhóm vn đng ca người Thượng đã và đang hc hi và áp dng các chiến lược vn đng quc tế t năm 2019 đến đu năm 2022. Ni lc ca h đã gia tăng đáng k trong thi gian này, có th thy được qua các ch du như s báo cáo gi đến Liên hip quc (LHQ) và s người được đào to v các khái nim t chc xã hi dân s, lut pháp Vit Nam và các công ước quc tế mà Vit Nam đã ký kết. Mt phát biu ngn gn v năng lc hin ti ca các cng đng người Thượng được đào to này n cui phn tng quan này, ngay trước Ph lc A.

Vùng Tây Nguyên được trình bày trên bn đ nơi trang sau đây đ giúp các đc gi chưa quen thuc vi đa lý Vit Nam nm bt được v trí ca vùng Tây Nguyên (các tnh Tây Nguyên được tô màu xanh lá cây).

 

Hình chp vào ngày 2 tháng 8, 2021, toà án nhân dân tnh Gia Lai phán quyết:

Rah Lan Rah và Siu Chon 6 năm tù, Rờ Ma Thêm 5 năm tù vì phá hoại chính sách đoàn kết

 

https://baogialai.com.vn/channel/1602/202108/gia-lai-lanh-an-vi-toi-pha-hoai-chinh-sach-doan-ket-5746479/index.htm

Phiên tòa vào tháng 8 năm 2021 và bn “án b túi” cho thy chính sách đi vi người Thượng theo Cơ Đc giáo. Trong lá thư gi toà son được báo The Hill đăng vào tháng 8 năm 2020 (trích dn t bài viết đy đ trong Ph lc B), mt dân biu Hoa Kỳ và my viên cy Ban T Do Tôn Giáo Quc Tế Hoa Kỳ đã viết:

Các nhà lãnh đo tôn giáo ban phát cho các tín đ s nuôi dưỡng tinh thn và hướng dn h. Các v này cũng thường được yêu cu đ lên tiếng v các vn nnh hưởng đến cng đng ca h. Mt trong nhng người lãnh đo như vy là ông A Đo, mt mc sư người Thượng ca Hi thánh Tin lành Đng Christ  làng Gia Xiêng, tnh Kon Tum, Vit Nam.

Năm 2016, Mc sư A Đo tham d mt hi ngh v t do tôn giáo  Đông Timor. Tht không may là  Vit Nam, chính quyn thường trng pht nhng ai năng n vn đng công khai cho t do tôn giáo. Không lâu sau khi tr v nước vào ngày 18 tháng 8 năm 2016, Mc sư A Đo b bt; và sau đó vào ngày 28 tháng 4 năm 2017, b kết án 5 năm tù vi cáo buc “giúp người trn ra nước ngoài bt hp pháp”.

Nhn thc rng, có th có mt s người Thượng đáng k theo Cơ Đc giáo vn chưa ra mt, nhưng ít ra, mt s cng đng người Thượng theo Cơ Đc giáo đã hp tác vi Boat People SOS và cung cp thông tin da trên đó chúng tôi đã son mt biu đ tóm tt các cuc đàn áp ca chính ph Vit Nam trong khong thi gian này (thông tin trong các báo cáo mà BPSOS đã np cho Cơ chế Th tc Đc bit ca Liên Hip Quc):

 

Biu đ này cũng phn ánh kh năng ngày càng tăng ca nhng người Thượng theo Cơ Đc giáo này trong vic báo cáo khi chính quyn vi phm lut Vit Nam và các công ước quc tế như Công ước quc tế v các quyn dân s và chính tr (ICCPR).

Vào đu năm 2022, các đi din ca cng đng b đàn áp này đã yêu cu BPSOS ph biến cho quc tế li kêu gi ca h như sau:

Kính xin quý v đ ngh chính ph Vit Nam quy đnh rõ trong Lut Tín ngưỡng, Tôn giáo rng lut này cm các nhóm tôn giáo chưa đăng ký không được sinh hot tôn giáo theo kiu “hi thánh ti gia”, cm giáo dân đi thăm các Kitô hu người Thượng khác đ tho lun v giáo lý và các vn đ liên quan. Công an luôn cáo buc là chúng tôi phm pháp khi h giam gi, thm vn, thu gi Kinh thánh, máy tính xách tay, đin thoi di đng, tin mt, v.v. ca chúng tôi, hoc quy nhiu chúng tôi trong khi Lut Tín ngưỡng, Tôn giáo không có điu khon này. Nếu chính ph Vit Nam thc s không mun đưa điu khon này vào Lut được ban hành vào năm 2016, thì chính quyn trung ương nên ch th cho tt c các đơn v chính quyn đa phương ngng khng b chúng tôi vì lý do này.

Mt trong nhng thước đo v s không khoan dung tôn giáo ca chính ph là s lượng các báo cáo vi phm mà nn nhân đã nh nhng người Thượng bo v nhân quyn và BPSOS np cho Liên Hip Quc và các t chc quc tế khác t năm 2015 đến tháng 3 năm 2022. Con s này là 133 và ngày càng tăng.

Chính sách kht khe ca chính ph có th được nhn ra thông qua các bài đăng trc tuyến nhm ph biến thông tin sai lch, vu khng, và thm chí là ngôn t đy thù hn ca chính ph và ca các phương tin truyn thông do chính ph kim soát  Tây Nguyên.

 

Kon Tum, Vit Nam, ngày 30 tháng 1 năm 2022 / 3:12 pm

Cha Giuse (Joseph) Trn Ngc Thanh, Dòng Đa Minh, đã b k dùng dao sát hi vào ngày th By. Linh mc h Trn b tn công vào ngày 29 tháng 1 ti mt nhim s  Đk Mót, khong 40 dm v phía tây bc Kon Tum. Lúc y, cha đang nghe giáo dân xưng ti trước khi cha dâng Thánh l cui cùng trong ngày vào bui chiu, theo Ordo Praedicatorum đăng trên Facebook.

https://www.catholicnewsagency.com/news/250260/dominican-priest-killed-in-vietnam

_________________________________________________________________________

Dưới đây là mt thí d v thông tin sai lch nhm kích đng lòng hn thù đi vi các nhóm tôn giáo b chính ph xem là đi tượng.

Hi C Đ Tnh Đk Lk:

Vào ngày 27 tháng 12 năm 2020, trang Facebook “Hi C đ ca tnh Đk Lk” đã đăng mt bài báo dài ph biến thông tin sai lch v Hi thánh Tin lành Đng Christ. Vi tiêu đ “Vch trn bn cht phn đng ca t chc Tin lành Đng Christ!”, bài báo cáo buc t chc này hot đng vi các thế lc thù đch ngoài nước đ chng phá Nhà nước Vit Nam:

https://www.facebook.com/105979761013949/posts/215927273352530/

“… được sự hậu thuẫn ca các thế lực thù đch tìm cách móc nối, liên kết với các tổ chức phn động lu vong… và tranh th các tổ chức, cá nhân thiếu thiện chí với Việt Nam (nh: Tổ chức nhân quyền quốc tế – HRW, Cao y Liên hip quc về người t nn – UNHCR, y ban tự do tôn giáo quốc tế Hoa K – USCIRF, y ban nhân quyền Liên hip quốc – HRC …) để xuyên tc, vu cáo chính quyền đàáp tôn giáo, dân ch, nhân quyền, cướp đất đai ca người DTTS, gây chia r khối đi đoàn kết dân tộc… ”

Bài báo lit kê tên ca nhng người mà h vu cáo là phn đng.

Vào ngày 22 tháng 9 năm 2021, cùng mt tài khon Facebook đã đưa lên mt video có tiêu đ “Cn loi b Hi thánh Tin lành đng Christ Tây Nguyên ra khi đi sng các buôn làng” đ công kích hi thánh ti gia này.

https://www.facebook.com/cododaklak/videos/292139192342708

Đon video này đưa hình nh ca các thành viên và các nhà lãnh đo ca Hi thánh, cũng như các quan chc ca chính ph Hoa Kỳ (ANTT = An ninh Thông tin):

 

__________________________________________________________________________

Gc r ca Chính sách Bách hi và s Nghi k ca Chính ph Vit Nam

Các câu hi và câu tr li ngn gn dưới đây hy vng có th giúp người đc nm bt được các vn đ chính mt cách nhanh chóng hơn;

Bi cnh pháp lý ra sao?

Pháp lut Vit Nam nghiêm cm mi hot đng tôn giáo (hoc phi tôn giáo) được xem là đe da an ninh quc gia và s đoàn kết dân tc, hoc gây ri trt t công cng và “chia r”. Mc dù không được nêu trong Lut Tín ngưỡng Tôn giáo 2016 hoc b lut tin thân ca nó, Pháp Lnh Tôn Giáo, các cơ quan thm quyn ca Vit Nam thường cáo buc (không phi bng bn in, nhưng qua các phiên thm vn khi đe da hoc cnh báo nn nhân) rng các nhóm tôn giáo phi được đăng ký và được chính ph chp thun ri mi được hot đng.

Năm 2001, chính ph Vit Nam chính thc công nhn mt tng hi cho các hi thánh Tin lành  min Nam (Hi thánh Tin lành Vit Nam min Nam), nhưng vn tiếp tc không công nhn và không ban tư cách pháp nhân cho nhiu hi thánh Tây Nguyên. Các cơ s hay nhóm tôn giáo không có tư cách pháp nhân đ hot đng bao gm nhng hi thánh có đơn xin đăng ký nhưng b chính quyn t chi hoc làm ngơ, cũng như các hi thánh mun hot đng đc lp vi Hi thánh Tin lành Vit Nam Min Nam. H b coi là nhng t chc bt hp pháp, to cơ hi cho s đàn áp ca chính quyn

Ti sao các hi thánh đc lp ca người Thượng b chính quyn và Đng Cng sn xem là mi đe da?

Theo chính quyn, các hi thánh đó tht ra là các t chc chng phá Nhà nước hoc ch trương lp ra mt nhà nước đc lp, được ch đo bi mt sô người Thượng sng  Hoa Kỳ, nhng người mà chính ph cáo buc đang có n lc khôi phc li FULRO, mt phong trào vũ trang thc s đã chm dt t lâu. Nhìn rng hơn, Tây Nguyên t lâu đã được coi là mt vùng chiến lược, quan trng c v quân s, quc phòng, và kinh tế vì đt nông nghip và đt rng tương đi di dào.

Chính ph đã phng như thế nào đi vi các hi thánh Tây Nguyên đc lp hoc chưa đăng ký nhưng c hot đng bên ngoài Hi thánh Tin lành Vit Nam Min Nam – tng hi này đã được chính thc công nhn:

– Quy ri, đe da, theo dõi mi sinh hot

– Công an gii tán các cuc t tp đ sinh hot tôn giáo và tch thu tài liu tôn giáo (và gn đây là đin thoi di đng, máy tính xách tay và các thiết b công ngh thông tin khác có th được s dng đ truyn bá Cơ Đc giáo, đ các thành viên ca hi thánh giao tiếp vói nhau và vi quc tế, v.v.)

– Các chiến dch tuyên truyn cưỡng chế bao gm vic bôi nh và đu t ti các nơi công cng, buc phi t b đc tin và buc phi t kim tho trong các bui kim tho trước công chúng và / hoc trên truyn hình nhà nước và / hoc trong các bui “làm vic” vi công an hoc chính quyn đa phương – mc dù lut Vit Nam có quy đnh cm vic ép người khác t b đc tin, và lut quc tế cm dùng áp lc hoc vũ lc đ ép nn nhân “thú ti”.

– Bt np tin pht hành chính mt cách tùy tin

– Các hot đng ca công an/ quân đi do trung ương ch đo nhm xóa b các hi thánh Tây Nguyên không chp nhn cho chính quyn bo tr/kim soát, và bt gi và trng pht các “đc v” ct lõi và người cm đu các nhóm này.

– Bt gi và thm vn tùy tin

– Đánh đp và tra tn

– Kết án và b tù hàng chc người Thượng vì các ti danh “xâm phm an ninh quc gia”.

Công an xét nhà của một thầy truyền đạo nhưng không theo thủ tục (vi phạm luật lệ VN)

 

__________________________________________________________________________

 

Quá trình Phát trin ca Cơ Đc giáo  Tây Nguyên – Tng quan

Đo Tin Lành đến Vit Nam (lúc by gi là thuc đa ca Pháp), nhưng truyn bá rt chm vì chính quyn Pháp hn chế nghiêm ngt vic truyn đo ti thuc đa ca h. Đo Tin lành bt đu ph biến vào gia thp niên 1950, khi các nhà truyn giáo người M đến cư trú đ tiến hành các hot đng truyn giáo và nghiên cu v ngôn ng hc. Sau khi Cng sn min Bc Vit Nam chiếm min Nam Vit Nam vào năm 1975, đo Tin Lành bt đu phát trin nhanh chóng, đc bit là  Tây Nguyên nơi có nhiu người Thượng sinh sng, như hình dưới đây minh ho. Ph lc B có thêm các thông tin b sung.

 

 

 

Biu đ v s Phát trin ca đo Tin lành ti Vit Nam và ti Tây Nguyên

Ghi chú: – Tng s người theo Đo Tin Lành: màu xanh dương

S người Thượng theo Đo Tin Lành: màu đ

S người Thượng theo Đo Tin Lành không đăng ký: màu đen

Năng lc vn đng ca các thành viên cng đng người Thượng đã được đào to

Nhng năm gn đây, vì không hoàn toàn áp chế được các t chc Cơ đc giáo đc lp, chính quyn Vit Nam đã phát đng nhiu phong trào sách nhiu, đe do, tuyên truyn nhm xóa b các nhóm Tin Lành đc lp sinh hot ti tư gia và ép buc h gia nhp vào các h phái do chính quyn thành lp và kim soát.  

Nhm bo v t do tôn giáo, vào tháng 7 năm 2019, tổ chức Người Thượng Vì Công Lý (Montagnards Stand for Justice – MSFJ) được ba người Thượng t nn ti Bangkok thành lp. Thi gian sau đó t chc được m rng vi s tham gia ca hơn 50 thành viên hot đng ti Thailand, Vit Nam và Hoa Kỳ.

Tôi xin nói v chương trình và các hot đng ca MSFJ.

1. Đã kết ni gn 90 cng đng Tây Nguyên ti các tnh Lâm Đng, Đak Lak, Đăk Nông, Gia Lai, Kon Tum và Phú Yên.

2. Có thành viên nhóm lõi  trong nước tiếp cn vi các cng đng b đàn áp sách nhiu.

Sau khi tiếp cn mi cng đng, chúng tôi hướng dn cách s dng đin thoi thông minh, máy vi tính, bo mt thông tin, an toàn mng, thu thp thông tin v các v vi phm t do tôn giáo đ viết báo cáo thô, v.v. Nh vy, h có th báo cáo kp thi nhng v vic b đàn áp, sách nhiu đ chúng tôi nh nhóm tình nguyn viên ti Hoa Kỳ dch sang tiếng Anh ri gi cho Liên Hip Quc và chính quyn nhng nước quan tâm đến t do tôn giáo ti Vit Nam, k c phái b ngoi giao ca h ti Vit Nam. 

S hc viên tham gia các khoá hc v Xã hi dân s, T do tôn giáo, Công ước quc tế, Lut Vit Nam, cách viết báo cáo theo tiêu chun quc tế: gia tăng mi năm và đến nay có hơn 60 người tham gia các khoá hc, h đến t nhiu cng đng Tây Nguyên trong nước và  Thailand. Năm 2022 có gn 100 người ghi danh theo hc.

T năm 2019 cho đến nay: đã gi cho Báo cáo viên đc bit v T do Tôn giáo Liên Hip Quc 92 bn báo cáo được dch sang tiếng Anh, như sau:

– Năm 2019 – 19 bn báo cáo

– Năm 2020 – 58 bn báo cáo

– Năm 2021 – 15 bn báo cáo

(Xây dng Nhân quyn cho Người Thượng (BHRM), mt nhóm vn đng người Thượng khác, đã đ trình gn chc báo cáo ngoài nhng báo cáo này.)

MSFJ có 3 trang Facebook có 20111 người theo dõi, và 1 trang Youtube 560 người theo dõi. Có mng xã hi ca MSFJ .

Các phương tin truyn thông này được dùng trong vic thông báo khn cp và yêu cu quc tế can thip cho 10 trường hp nn nhân b ép buc đến đn công an đ h tra hi. MSFJ cũng đã sp xếp 2 bui gp mt ti Đak Lak và Lâm Đng gia nhiu cu tù nhân lương tâm người Tây Nguyên vi các quan chc ngoi giao Hoa Kỳ và Anh Quc trong năm 2020 và năm 2021.

Trong 3 năm ti, nhiu cng đng Tin Lành Tây Nguyên s gia tăng vic tiếp xúc vi đi s quán và lãnh s quán và nhiu t chc nhân quyn quc tế nm trong nhng quc gia trong Liên minh Phát huy T do Tôn giáo Toàn Cu do chính ph Hoa Kỳ khi xướng vào năm 2019.”


 

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét